I.2. Đọc văn bản 2 và trả lời các câu hỏi 6 – 10
VĂN BẢN 2

Bản năng mạnh mẽ nhất của con người là học lấy những kỹ năng sống nhằm tự tồn tại. Vừa lọt lòng mẹ, chúng ta khóc oe oe đòi sữa, vì “con khóc mẹ mới cho bú”. Không có ai dạy cả. Rồi ba tháng biết lẫy, bảy tháng biết bò, chín tháng biết đứng lẫy… Rồi nhảy chân đầu tiên, ngã đầu tiên… Cha mẹ dựng quanh vỏ tay cổ vũ, khen ngợi. Nhưng chính chúng ta, đứa bé nhỏ, mong manh như vậy, khi mới vài tháng tuổi đã tự mình làm nên những kỳ tích. Hãy nhớ lại lúc bé thơ. Khi nào cho bạn cảm giác có ích chính thức là? Đó là khi mẹ tin rằng bạn có thể tự ăn vào miệng mình. Bà mẹ không để cho ta ăn, tức là ta biết đi, muốn tự đi một mình và quan trọng nhất là khiến mẹ tin rằng ta có thể tự đi một mình, biết vững vào ghế, biết tự đứng dậy được khi vấp ngã. Có bao giờ bạn tự hỏi: tại sao cha mẹ có thể tay ra cho bạn đứng chững khi bạn mới mười tháng, mà vẫn xúc cơm cho bạn khi đã mười tám tuổi? Nếu mẹ có thể xúc cơm cho bạn thì có gì là nếu bạn không yên tâm để bạn làm hết mọi thứ?

Nếu chúng ta không chứng tỏ được rằng mình có thể tự làm, người khác sẽ không tin rằng chúng ta không thể tự làm. Nếu bạn không tự làm được điều dễ dàng, có sao nói phải tin rằng bạn có đủ trách nhiệm và nhận thức để làm điều khó hơn? Trang từ nhỏ: “Giá rừng đi trước một bước mới ươm được mầm nước. Nhưng chúng không mong cầu được sống trong lòng”. Chúng ta có giống được những con gà rừng không? Nếu chúng ta ưa thích thói quen bám víu chuối vào chiếc lồng. Rồi sau những song sắt đó, chúng ta đòi tự do? Tự xúc cơm, xếp quần áo, chải tóc, dọn phòng, chọn nghề, tìm việc, kiếm sống, chọn chồng chọn vợ, chọn tương lai… Chúng ta sẽ quen với việc được sắp sẵn. Chúng ta làm việc đã được người khác lên kế hoạch hơn là tự mình vạch ra. Chúng ta chuộng thói quen hơn sáng tạo. Chúng ta chỉ vui khi có người tâng bốc, chỉ hết buồn nếu có người an ủi vuốt ve. Chúng ta thậm chí không muốn tự phán xét đúng sai khi có người làm thay. Chúng ta không thể làm chủ đời mình. Cứ như vậy, chúng ta đánh mất bản năng của gà rừng và biến thành con gà trong lồng lúc nào không biết nữa. Thậm chí, một con chim trong rất nhiều lồng.

(Phạm Lữ Ân, “Hãy kiên nhẫn và tự do, nhưng chớ gì rừng”, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2012, tr.174–175)

I.3. Đọc văn bản 3 và trả lời các câu hỏi 11 – 15
VĂN BẢN 3
MIỀN CỎ THƠM

Mùa xuân có thể định nghĩa là mùa mà toàn bộ cây nở đầy thanh hoa. Những ngọn đồi phía tây nam Huế bừng lên trong hương hoa cỏ, khiến người ta không thể ngồi yên cúi mặt lên trang sách. Hương cỏ tràn vào thành phố, như gắn như kéo tôi trở về những rặng cỏ đầu đáy trên những sườn đồi, cánh cửa của vườn địa đàng mở ra, hoặc những ngọn đồi thấp dưới những gốc đào hoa, với mùi hương ngọt ngào như mùi tóc bay trong những chiều gió. Cỏ mọc ven những con đường trong thành phố, trên lô thửa thảm những chòm cây dại, như cây hoa ngũ sắc sặc sỡ dọc đường tàu của tôi. Bay theo những bướm cánh trắng của tôi là những con bướm, những cánh chuồn nhẹ nhàng nâng lên từng tầng không gian, ghé cỏ này, vờn cỏ kia, trong một thành phố nào cũng xưa, vàng vọt đi qua nhạc của cung đình và hoang phế. Đã nhiều năm, tôi chọn khoảng rừng lũ chuồn chuồn, bươm bướm của tôi đã rời thành phố này mà đi đâu biết tìm, các cánh chuồn thân mềm của tôi đã rời thành phố này để tìm một không gian khác yên tĩnh hơn, ít tiếng động làm choáng đầu óc hơn.

Một hôm nhân có việc đi ra ngoại ô vào ban đêm, tôi gặp những đàn đom đóm mịt mù như một đám bụi sao bay ra khỏi khu vườn đằng sau thành phố. Tôi lại nhớ ra rằng từ lâu, ở Huế người ta không còn thấy bóng con đom đóm, không còn thấy những bầy rẻ cỏ đan đầy những vòng bụi lửa đom đóm để cỏ bát ngát trời. Và chính ra những cánh bướm, cánh chuồn chuồn thân mềm của tôi đã rời bỏ những bụi cây hoang dại ven đường mà đi về nơi khu vườn địa đàng của chúng, trên những đồi cỏ kia, để lại tôi đứng một mình làm thằng bé lang thang cỏ nhớ thế này. Ôi! Tôi muốn làm Liệt Tử cưỡi gió mà đi khắp nơi trên thành phố phồn hoa của tôi, thành phố nắm giữ bao xanh nước biếc, trông nhìn hơn vô tư thênh thang hương cỏ.

[…] Mùa xuân, tự nhiên tôi mắc phải một cơn bệnh lạ đến ngơ ngẩn trước những đồi cỏ gần thung Vua. Ở đó có thể nằm ngửa mặt trên cỏ, ngước mắt nhìn chùm hoa lê nở trắng muốt trên cao. Tôi đã tìm đến sống ở nhiều đô thị bắc nam; ở đó tôi có thể tìm thấy những cái hiện đại, có thể tìm thấy những tiện nghi; nhưng tôi thiếu mất cái hồn của thiên nhiên.

(Hoàng Phủ Ngọc Tường, “Miền cỏ thơm”, Tạp chí Sông Hương, số 179–180, 2004)

Câu 16. (3 điểm) Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
Ta với mình, mình với ta
Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh
Mình đi, mình lại nhớ mình
Nguồn bao nhiêu nước, nghĩa tình bấy nhiêu...
(Tố Hữu, Việt Bắc, SGK Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, tr.110)

Đáp án: (16)

Câu 17. (4 điểm) Viết bài văn trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến sau:
Mọi tư tưởng và hành động của con người đều dựa trên yêu thương hoặc sợ hãi.
(Neale Donald Walsch, Đối thoại với Thượng đế, Nguyễn Trung Kỳ dịch, NXB Tri thức, 2021, tr.39)

Đáp án: (17)