PHẦN I: ĐỌC HIỂU
Thí sinh đọc văn bản và lựa chọn một phương án đúng theo yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.
Bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng – Thanh Hải và chảy qua sáu quốc gia, sông Mekong vốn có cơ chế điều hòa để nuôi dưỡng mọi sinh vật và duy trì các hệ sinh thái trong mùa hạn lẫn mùa mưa. Khi con sông vì đại hạn hoặc động bình thường, nước ngọt sẽ đổ dào vào mùa mưa, chảy từ thượng nguồn ra biển cả; nhưng trước đó không bận tâm đến phù sa bồi dưỡng cho Đồng bằng sông Cửu Long. Trong mùa khô, lượng nước vẫn còn trong các hồ lớn, như Biển Hồ của Campuchia, sẽ chảy từ đồng bằng, tiếp tục chảy ra biển dù không có giọt mưa nào. Nhưng, ngày càng có nhiều những “khô sóng”! Gần nhất là mùa khô lịch sử năm 2019–2020: bắt đầu sớm hơn so với mùa khô của những năm trước, thời gian hạn mặn kéo dài gấp đôi so với mùa khô năm 2016, theo ghi nhận của Tổng cục Thủy lợi.
Biến đổi khí hậu làm cho mùa nắng trở nên bất thường hơn đồng thời, xâm nhập mặn còn liên quan đến nhiều yếu tố “nhân tạo”. Đơn cử là chuyện nước từ thượng nguồn đổ về, nếu lưu lượng càng giảm, nước mặn sẽ càng tiến sâu vào đất liền. Bức tranh nguyên nhân và hậu quả được tóm lược như hình sau:
(Hình minh họa: Sụt lún đồng bằng, khai thác nước ngầm, xâm nhập mặn, nước biển dâng, đô thị hóa, đập thủy điện, khai thác cát…)
Philip S.J. Minderhoud, “Sụt lún đồng bằng: Hiện trạng và dự báo tương lai ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam”, 2019
Năm 2020, đồng bằng sông Cửu Long đã có tình bị xâm nhập mặn đã bị mất ít nhất 30% sản lượng thu hoạch do thiếu nước ngọt. Sau thảm họa này, nhiều nông dân đã chuyển sang mô hình luân canh tôm – lúa. Bên cạnh đó thị trường, nghiên cứu còn cho rằng: nước mặn trong ruộng tôm sau mùa khô không thể bị nước ngọt “làm sạch” hoàn toàn. Nó tích lũy qua nhiều năm, thậm chí còn tăng nhanh độ mặn suy giảm. Do đó, trễ trêu thay, có thể nói rằng mô hình tôm – lúa đang dần trở thành một sự đánh đổi môi trường khác, cuối cùng trở thành thách thức cho người nông dân.
Trong tương lai, nếu xâm nhập mặn trên trăm triệu mét – do mực nước biển dâng cao và hoạt động gây sụt lún đất của con người, độ mặn có thể vượt quá khả năng chịu đựng của loài tôm càng. Chúng ta có thể cố gắng hết sức để thích ứng với xâm nhập mặn, nhưng nếu không có giải pháp tổng thể về quản lý tài nguyên và môi trường, chúng ta khó tránh được các biểu đồ số liệu tệ hơn.
(Theo Lê My, trích Nước mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long: xưa, nay và mai, https://tuoitre.vn/nuoc-man-o-dong-bang-song-cuu-long-xua-nay-va-mai-20240325082732331.htm)
Câu 1: Theo nội dung văn bản trên, sông Mekong bắt nguồn từ đâu?- A. Thái Lan
- B. Biển Hồ của Campuchia
- C. Cao nguyên Tây Tạng - Thanh Hải
- D. Thượng Lào
- A. Biến đổi khí hậu
- B. Nước mặn lấn sâu vào đất liền
- C. Xây thủy điện ở thượng nguồn
- D. Thay đổi mục đích sử dụng đất
- A. Tăng sản lượng lúa hằng năm
- B. Tăng cơ hội làm giàu cho nông dân
- C. Đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững
- D. Tăng thách thức cho người nông dân
- A. Tóm tắt những nội dung chính được trình bày trong văn bản
- B. Tóm tắt những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng xâm nhập mặn
- C. Phân tích chi tiết những biểu hiện của hiện tượng xâm nhập mặn
- D. Bổ sung thông tin về hậu quả của hiện tượng xâm nhập mặn
- A. Cung cấp thông tin về địa hình của Đồng bằng sông Cửu Long
- B. Thể hiện nỗi lo về sự suy giảm sản lượng lúa do xâm nhập mặn
- C. Đề xuất việc tìm kiếm giải pháp cho hiện tượng xâm nhập mặn
- D. Cảnh báo những nguy cơ dẫn đến hiện tượng biến đổi khí hậu
Thí sinh đọc văn bản và lựa chọn một phương án đúng theo yêu cầu từ câu 6 đến câu 12.
Có ba loại kỹ năng quan trọng thế kỷ mới mà nhà trường phải chuẩn bị cho thế hệ trẻ hôm nay: tạo ra giá trị mới, điều hòa căng thẳng và mâu thuẫn; và cuối cùng là làm việc với tinh thần trách nhiệm.
Tạo ra giá trị mới đòi hỏi con người tư duy sáng tạo để phát triển những sản phẩm, dịch vụ, nghề nghiệp, phương pháp, minh họa và cách sống mới. Để có thể làm việc được với những người có nền tảng kiến thức, văn hóa và quan điểm khác mình, ta cần đầu óc mở rộng, khả năng chấp nhận sự khác biệt, năng lực học tập không ngừng và thích nghi với những bối cảnh mới.
Trong một thế giới mà sự bất bình đẳng đang đe dọa sự tồn vong của mọi xã hội, khả năng điều hòa những mâu thuẫn và đối thoại dựa trên những quan điểm và lợi ích khác nhau sẽ trở nên vô cùng quan trọng. Mọi vấn đề hay giải pháp đều hàm chứa những hàm ý phức tạp, vì thế rất nhiều quyết định phải dựa trên cơ sở chấp nhận đánh đổi. Hiểu môi trường quan sát, tác động qua lại giữa những ý tưởng logic trái ngược, cân nhắc các quan điểm ngắn hạn và dài hạn, sẽ là đòi hỏi của những năm tháng sắp tới để con người không đánh đổi chết vong.
Cuối cùng là khả năng chịu trách nhiệm. Xã hội càng phức tạp thì càng khó vận hành nếu chỉ dựa vào các quy định của pháp luật, vì không thể quy định hết được những gì mà mỗi cá nhân được phép hay không được phép làm. Giáo dục cần chuẩn bị cho người học tinh thần trách nhiệm, theo nghĩa có khả năng cân nhắc những hành động của mình với người khác, có thể dự đoán rủi ro hay lợi ích mà hành động đó mang lại cho xã hội, chứ không chỉ cho bản thân và hành động phù hợp với lợi ích chung của xã hội. Đáng sau cách xử sự có trách nhiệm với xã hội, mỗi chúng ta còn cần nhận thức sâu sắc về sự gắn bó giữa lợi ích và an toàn của cá nhân với xã hội. Sự trưởng thành về mặt đạo đức, trí tuệ và cảm xúc đòi hỏi chúng ta tự vận hành hành động của mình dưới lăng kính các chuẩn mực xã hội, giá trị và giới hạn. Đó chính là những yếu tố để thành công và hạnh phúc trong một xã hội hiện đại. Nó là nền tảng để mỗi cá nhân đạt được năng lực tự điều chỉnh, tự kiểm soát và thích nghi. Nó trở nên quan trọng hơn bao giờ hết trong một thế giới mà mức độ tương tác ngày càng cao và khả năng thao túng con người là mối đe dọa thường trực.
(Theo Phạm Thị Ly, trích Giáo dục và kỹ năng trong nền kinh tế số, https://cuoituan.tuoitre.vn/giao-duc-va-ky-nang-trong-nen-kinh-te-so-5147974.htm)
Câu 6: Dòng nào dưới đây nêu đúng một trong những biểu hiện của kỹ năng điều hòa căng thẳng và mâu thuẫn trong văn bản trên?- A. Có ý tưởng tạo ra những giá trị mới
- B. Có khả năng chấp nhận sự khác biệt
- C. Biết nhận ra và khắc phục sai lầm
- D. Có khả năng chịu trách nhiệm
- A. Phải chăm chỉ lao động và học tập
- B. Phải thích nghi được với hoàn cảnh
- C. Phải có tư duy sáng tạo
- D. Phải có quan điểm nhất quán
- A. Những thách thức của giáo dục trong thời đại mới
- B. Những lưu ý về cách giáo dục học sinh trong thế kỷ mới
- C. Những nguyện vọng của học sinh trong thời gian tới
- D. Những kỹ năng cần trang bị cho học sinh trong thế kỷ mới
- A. Nêu luận đề, sau đó triển khai thành các luận điểm cụ thể
- B. Từ các luận điểm cụ thể, khái quát, tổng hợp thành luận đề
- C. Từ luận đề triển khai thành các luận điểm, sau đó tổng hợp, mở rộng các luận điểm
- D. Các luận điểm được trình bày tương đối độc lập và hướng đến luận đề ẩn
- A. Thế giới đang phát triển theo xu hướng toàn cầu hóa.
- B. Nhà trường hiện nay chưa chú trọng trang bị kỹ năng mềm.
- C. Con người hiện đại thiếu khả năng chịu trách nhiệm.
- D. Thế giới hiện đại vừa có sự mâu thuẫn vừa tương thuộc lẫn nhau.
- A. Mỗi cá nhân phải có ý thức tìm hiểu, nghiên cứu pháp luật.
- B. Mỗi cá nhân đều phải sống theo hiến pháp và pháp luật.
- C. Mỗi cá nhân phải ý thức được trách nhiệm trước mỗi việc làm.
- D. Mỗi cá nhân phải dự đoán được ảnh hưởng của việc mình làm.
- A. Làm rõ mối quan hệ giữa các kỹ năng quan trọng của thế kỷ mới
- B. Đề xuất một triết lý giáo dục cho nhà trường trong thế kỷ mới
- C. Cảnh báo về sự xung đột giữa các ý tưởng, giữa các nền văn hóa
- D. Đề xuất biện pháp giải quyết các vấn đề cấp bách trong xã hội
Thí sinh đọc văn bản và lựa chọn một phương án đúng theo yêu cầu từ câu 13 đến câu 20.
VÀO MẶT TRẬN LÚC VE DANG KÊU
Vào mặt trận lúc ve dang kêu
Đầu hồn bí lẫn hết vọng tuổi thơ
Trong những ba lô kia ai bảo là không có
Một hai ba giọt hạt châu ve kim?
Vào mặt trận – tiếng ve dang lên
Hay tiếng gọi – lên cánh đồng đánh giặc
Đây mùa hạ lòng tôi sưng nhất
Điểm chốt anh hùng, tôi nổ súng cùng ai.
Vào mặt trận lúc giọng ve rát dải
Như sóng suối, như đoàn quân vô tận
Đã diết tiếng ve ngân chấn đất
Tiếng ve bay theo chân bước trùng trùng.
Vào mặt trận lúc giọng ve đang rung
Chúng tôi sống thẳng năm xao động lắm
Truy kích địch có rất nhiều đêm trắng
Nhiều đêm trong, tâm hồn cùng thức bên nhau.
Ra mặt trận lúc giọng ve kêu mau
Là khẩu lệnh khẩn trương vào trận cuối
Những báng súng trong tay đều nóng hổi
Những tim người đập theo tiếng ve kêu…
Mùa khô ơi mùa khô thân yêu
Đầu hồn bí lẫn hết vọng tuổi thơ
Nhưng trong những ba lô kia, ai bảo là không có
Một hai ba giọt hạt châu ve kim?
(Hoàng Nhuận Cầm, in trong Xúc xắc mùa thu, Hò hẹn mãi cuối cùng em cũng đến,
NXB Hội Nhà văn, 2015, tr. 171–173)
- A. Người lính trẻ
- B. Đồng đội của người lính
- C. Hòn bi lăn
- D. Chú ve kim
- A. Điểm chốt anh hùng
- B. Báng súng
- C. Giọng ve
- D. Ba lô
- A. Sử dụng hình thức đảo ngữ
- B. Tạo kết hợp từ trái logic
- C. Cung cấp nét nghĩa mới cho từ
- D. Bổ sung chức năng mới cho dấu câu
- A. Chỉ khoảng thời gian tuổi thơ trong ký ức của chủ thể trữ tình
- B. Chỉ khoảng thời gian đầy biến động của lịch sử đất nước
- C. Chỉ khoảng thời gian tươi đẹp, nhiều hoài bão của tuổi trẻ
- D. Chỉ khoảng thời gian đáng nhớ nhất trên con đường hành quân
- A. Kỷ niệm tuổi thơ của người lính
- B. Ký ức chiến tranh của người lính
- C. Ước mơ thanh bình của người lính
- D. Ý chí quyết tâm của người lính
- C. Thể hiện sự tiếc nuối kỷ niệm tuổi thơ
- D. Thể hiện sự gắn bó với đồng đội
- E. Thể hiện sự trân trọng kỷ niệm tuổi thơ
- F. Thể hiện sự hồi tưởng về ký ức đời lính
- A. Là duyên cớ khơi gợi mạch cảm xúc của bài thơ
- B. Tạo bước ngoặt trong mạch cảm xúc của bài thơ
- C. Tạo sự thống nhất cho mạch cảm xúc của bài thơ
- D. Tạo sự mơ hồ cho mạch cảm xúc của bài thơ
- A. Sự gắn bó của người lính với quê hương
- B. Vẻ đẹp tâm hồn của người lính
- C. Ký ức tuổi thơ thanh bình của người lính
- D. Tinh thần dũng cảm của người lính
PHẦN II: NGHỊ LUẬN
Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 – 250 chữ) phân tích những trạng thái cảm xúc của chủ thể trữ tình trong bài thơ Vào mặt trận lúc ve dang kêu (Hoàng Nhuận Cầm).
Đáp án: (21)
Câu 2. Viết bài văn (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về việc tự khẳng định bản thân của giới trẻ hiện nay.
Đáp án: (22)
