Đề thi thử tốt nghiệp THPT 2025 môn Ngữ Văn – Sở GD Yên Bái 2025 là một trong những đề thi thuộc Bộ đề thi tuyển sinh vào đại học – Môn Ngữ Văn. Đây là một trong những bộ đề quan trọng nằm trong chuyên mục Tổng hợp đề thi thử môn Ngữ Văn THPT QG. Đề thi do Sở Giáo dục và Đào tạo Yên Bái biên soạn, với cấu trúc bám sát đề minh họa của Bộ GD&ĐT, đảm bảo tính cập nhật và độ phân hóa phù hợp với yêu cầu thi tốt nghiệp THPT năm 2025.
Nội dung đề thi gồm ba phần quen thuộc: đọc hiểu, nghị luận xã hội, và nghị luận văn học. Các kiến thức tập trung chủ yếu vào chương trình Ngữ văn lớp 12, đặc biệt là các tác phẩm trọng tâm như Vợ nhặt, Chiếc thuyền ngoài xa, Đất nước, Người lái đò sông Đà… Đề thi không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy, lập luận và cảm thụ văn học cho học sinh.
Hãy cùng Dethitracnghiem.vn khám phá và luyện tập đề thi này để nâng cao kỹ năng làm bài thi Ngữ văn ngay từ hôm nay!
- Số trang: 1 trang
- Hình thức: Tự luận
- Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề)
ĐỀ THI:
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
TIẾC XÓE VUI NHẤT
(Trích)
Nguyễn Minh Châu
Hà Thị E là con gái trưởng bản Hòa Tát. Nêm có người xinh đẹp như E. Lưng như lưng kiến vàng, mắt long lanh như sao Khun Lù – Nàng Ứa (‘), tiếng nói như tiếng suối giữa đồi, tiếng cười trong vắt và vô tư lự. E xinh đẹp và đáng yêu như những đóa hoa của rừng. Những người đàn ông trong bản đều yêu E và mong lấy được E làm vợ. E đã phải từ chối nhiều chàng trai khỏe mạnh, tài giỏi trong bản. E muốn lấy một người chồng có đức tính.
(Lược một đoạn: Mọi người bàn việc chọn chồng cho nàng E. Các bố lão quyết định sẽ làm một cuộc thi tài để chọn người nào có đức tính quý nhất mà khó kiếm nhất làm chồng của E).
Bếp lửa có một chàng trai đáng yêu ở bản. Một chàng trai vừa khỏe mạnh lại vừa rất hiền lành. Khi đi làm nương làm rẫy, anh ta bao giờ cũng mang theo một bếp lửa bằng đất. Chàng trai đi làm đồng, đi săn, đi bẫy, đi đâu anh ta cũng mang theo bếp lửa. Khi đi làm đường nữa, cô đã đi gần suốt dãy Trường Sơn mà vẫn không sao sửa chữa được cái bếp nhỏ nhà.
[…] Làm sao nói hết mọi điều đáng nói về một cái bếp lửa trên chơn Trường Sơn? Những cái bếp bằng đất vắt nặn nên bởi bàn tay khéo léo, khỏi chi lần lở mà trong có như sương ban mai rồi tan dần, lửa thì đậu lại. Ngọn lửa được ấp ủ trong lòng người con gái đồng bằng. Những chiến sĩ hành quân trên Trường Sơn chợt trông thấy một ánh lửa hồng, một mái nhà, cái bờ giậu bằng cây sắn có răng mồng tơi leo, dàn gác lợn trong chuồng, bên đường một mái tóc cắp buông lơi, một kiễu chít khăn mỏ quạ, một nước da con gái đang sốt rét, một ánh mắt đăm thẳm vẫn vòi: “Các anh người quê ở đâu ta?”. Cái biết bao nhiêu là nỗi nhớ đồng bằng gửi vào trong một câu hỏi ấy? Có đêm khuya khoắt ngồi trước khuân bếp, Nết lắng nghe thấy đủ các thứ tiếng động của rừng: tiếng suối chảy, tiếng gà rừng gáy, tiếng con tắc kè và tiếng chim “bắt cô trói cột”. Mỗi lúc như vậy, nỗi nhớ nhà và nhớ vùng suối cứ cồn cào trong gan ruột, Nết nghe cả tiếng gà chép dập mỗi bên bờ ao rau, cùng tiếng mẹ khóa nước rửa chăn ngoài cẩu ao… Suốt những năm ở nhà cùng với mẹ, chẳng mấy khi Nết trông thấy mẹ mặc một cái quần chùng, hai ống quần ướt sũng bao giờ cũng vò quá gói, đôi bắp chăn đèn thui khủng khiu bao giờ cũng in một ngăn bùn trắng. Mỗi buổi trưa hễ đi làm ngoài đồng trở về, bước chân bao giờ cũng lại dật, mẹ vất xốc của đồng trước thềm nhà và liền nằm ấp sấp bụng trên cái thềm đất, vừa cười ngượng nghịu vừa vẫy Nết lại. Nết chạy tới nhẹ nhàng giậm bàn chân trên dọc sống lưng mẹ, giận dử rầy la mẹ sau các kỹ sinh nở không biết kiêng cử. Và những lúc như vậy, mẹ chỉ nín lặng nhăn nhúi rện khe khẽ và đưa mắt nhìn lũ con cái con trai nhau duổi theo những con cua đồng: “U u!”. Ngày hôm đó, Nết đã cầm chặt lá thư ngắn ngũi của Khuê trong những ngón tay cứng đờ như không còn biết cảm giác, cô kêu lên một tiếng rện ri đầy đau khổ và phẫn nộ. Nết nhớ ngày ở nhà, cô thường giả vờ xăn ống tay áo đọa thằng em bé nhất: “Hiên ra đây chị gội đầu nào?”. Thằng bé sợ nhất là bị bế đi gội đầu liền khóc thét om cả nhà và lần nào Nết cũng bị mẹ mắng: “Cái con quỷ này lớn xác chi khô héo trêu em!”.
Các mẫu kỷ niệm vui buồn vụn vặt vốn gọn ghẽ không có ý nghĩa gì hết ở trong cái gia đình nghèo và lam lũ, Nết cứ theo bộ đội đi một bước lại nhớ thêm một chuyện. Không biết bao nhiêu chuyện vui buồn nho nhỏ trong gia đình. Mỗi mẩu chuyện là một lưỡi dao cắt vào gan vào ruột. “Nết ơi, tao lạy mày, mày khóc đi một cái!”. – Không bao giờ tao chịu khóc Dư ạ, lúc xong việc ở đây rỗi thì tao sẽ khóc. Nhưng bây giờ anh chị em trong đội đang vội vàng chuẩn bị đón thương binh về, mỗi người xé ra làm hai ba mà chưa làm hết việc, lẽ nào ngồi khóc? Làm sao sinh ra người con gái giàu nước mắt vậy, nhưng Nết không rõ một giọt nước mắt nào cho mẹ và em ở nhà đã chết vì bom Mỹ. Hãy nghiến răng lại mà làm việc đứng quân ngày đêm. Hãy nghiến răng lại mà chiến đấu và làm việc để trả thù cho những người thân đã mất!
Trưởng bản hỏi cô gái:
Con xem chàng trai thực là đáng cảm. Chúng ấy đã chứng minh đức tính đáng cảm của mình.
E nín cười, trái tim rưng rưng động khi nhìn thấy đôi mắt đáng cảm của người câu hỏi. Đôi mắt ấy có ánh lửa. Nhưng vốn thông minh, E biết, những người đáng cảm sẽ mãi mãi về sự nghiệp của mình.
E trả lời:
Đúng thế, thưa cha! Chàng trai đã chứng minh đức tính đáng cảm của mình… đức tính thật đáng quý… Nhưng thưa cha, đức tính ấy đáng quý nhưng chắc không khó kiếm vì một tứ sáng đến chiều chẳng đã chứng minh được nó.
Các bố lão gật gù. Người ta đồng ý với lời E nói. Con lợn được mổ thịt. Cả bản xòe suất đếm để mừng đức tính đáng cảm, đức tính đáng quý nhưng không khó kiếm. Nhiều người con trai chân chính ở rừng có đức tính này.
(Lược một đoạn: Một chàng trai có một chàng trai trung thực không minh mẫn, sáng suốt đến đầu hôn nàng E nhưng nàng từ chối vì đức tính không ngon đáng quý nhưng không khó kiếm. Một lần khác nữa, có một chàng trai giàu có đến nhưng nàng cũng không được nàng E chấp nhận vì nàng cho rằng giàu có không phải là đức tính).
Cuối cùng có một chàng trai trong bản Hòa Tát tìm đến gặp trưởng bản và các bố lão. Đấy là Học, chàng trai mồ côi, người thợ săn xuất sắc nhất bản. Học nói với mọi người:
Cứ chứng minh xem!
Đức tính là đức tính đáng quý và khó kiếm nhất!
Cứ chứng minh xem! – Mọi người bảo chàng.
Học trả lời:
Trung thực không phải cái vỏ bọc ở chỗ dựa ra cho mọi người trông thấy; sờ tay vào nó.
Mọi người xôn xao, các bố lão bàn tán. Trưởng bản tức giận, mắt ông đỏ bừng như lửa:
Phải chứng minh! – Trưởng bản hét lên, ông đã nhìn thấy đôi mắt trĩu mến của E nhìn Học.
Ai tin mày! Ai bảo mày có đức tính trung thực? – Trưởng bản hỏi.
Còn cần bằng biết! – E nói nghiêm trang.
Điên rồi! – Trưởng bản gầm lên. Ông nhìn sang các bố lão cầu cứu. Ông biết, người già bao giờ cũng tìm ra được lối thoát đơn giản cho mọi rắc rối trên đời.
Hấy cầu Thèn đi! – Một vị bố lão bảo Học. Trời đang hạn hán, tất cả mỏ nước thiếu cả con khô. Nếu con trúng thực, con hãy cầu Thèn mưa xuống!
Trưa hôm sau, dân bản Hòa Tát lập đàn cầu đảo. Không khí oi nồng ngột ngạt. Học bước lên đàn, chàng ngước đôi mắt trang nghiêm nhìn trời. Chàng nói:
Con sông trúng thực, dẫu biết trúng thực bao giờ cũng chịu đau khổ thiết thòi. Tuy nhiên, nếu lòng trúng thực được đối với và mang tính yên ổn được cho thế gian này, xin trời mưa xuống.
Trời cao tịnh lặng. Bỗng nhiên từ đâu đó xả xối có một cơm gió mơ hồ thổi về. Tất cả ngọn cây trên rừng xáo xạc. Một đợt bắt đầu xuất hiện những cơn lốc nhỏ.
Buổi chiều, bầu trời đầy mây vần vũ và khi đêm xuống thì mưa như trút.
Làng người ta đã xôn xao suốt một tuần trăng để mừng đám cưới của Học với con gái trưởng bản. Đấy là tiếc xóe vui nhất ở bản Hoà Tát. Cả bản đều say khuất. Từng cái cột nhà, thềm chi đến từng cái cây trong vườn cũng được mỏi uống một sũng rượi đại.
(Nguyễn Huy Thiệp, Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, NXB Văn học, Hà Nội, 2021, tr.19-22)
Chú thích:
(*) Sao Khun Lù – Nàng Ứa: sao Hôm, sao Mai.
(2) Mỏ nước: nguồn nước chảy từ núi.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định điểm nhìn trần thuật của văn bản.
Câu 2 (0,5 điểm). Nêu những suy nghĩ nào của nàng E về đức tính dũng cảm.
Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ nói trong đoạn trích sau:
Mọi người xôn xao, các bố lão bàn tán. Trưởng bản tức giận, mắt ông đỏ bừng như lửa:
Phải chứng minh! – Trưởng bản hết lên, ông đã nhìn thấy đôi mắt trĩu mến của E nhìn Học.
Ai tin mày! Ai bảo mày có đức tính trung thực? – Trưởng bản hỏi.
Học trả lời:
Còn cần bằng biết! – E nói nghiêm trang.
Điên rồi! – Trưởng bản gầm lên. Ông nhìn sang các bố lão cầu cứu. Ông biết, người già bao giờ cũng tìm ra được lối thoát đơn giản cho mọi rắc rối trên đời.
Hấy cầu Thèn đi! – Một vị bố lão bảo Học. Trời đang hạn hán, tất cả mỏ nước thiếu cả con khô. Nếu con trúng thực, con hãy cầu Thèn mưa xuống!
Trưa hôm sau, dân bản Hòa Tát lập đàn cầu đảo. Không khí oi nồng ngột ngạt. Học bước lên đàn, chàng ngước đôi mắt trang nghiêm nhìn trời. Chàng nói:
Con sông trúng thực, dẫu biết trúng thực bao giờ cũng chịu đau khổ thiết thòi. Tuy nhiên, nếu lòng trúng thực được đối với và mang tính yên ổn được cho thế gian này, xin trời mưa xuống.
Trời cao tịnh lặng. Bỗng nhiên từ đâu đó xả xối có một cơm gió mơ hồ thổi về. Tất cả ngọn cây trên rừng xáo xạc. Một đợt bắt đầu xuất hiện những cơn lốc nhỏ.
Buổi chiều, bầu trời đầy mây vần vũ và khi đêm xuống thì mưa như trút.
Làng người ta đã xôn xao suốt một tuần trăng để mừng đám cưới của Học với con gái trưởng bản. Đấy là tiếc xóe vui nhất ở bản Hoà Tát. Cả bản đều say khuất. Từng cái cột nhà, thềm chi đến từng cái cây trong vườn cũng được mỏi uống một sũng rượi đại.
Câu 4 (1,0 điểm). Trình bày ý nghĩa của chi tiết kì ảo trong văn bản.
Câu 5 (1,0 điểm). Qua văn bản, anh/chị hãy nêu thông điệp có ý nghĩa nhất đối với cuộc sống hôm nay và giải thích lí do (trình bày khoảng 5-7 dòng).
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật chàng Học trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm)
Thời kì hội nhập quốc tế đem đến nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho việc bảo tồn, phát triển văn hóa truyền thống.
Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề trên.
Mục đích tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 là gì?
Căn cứ theo quy chế hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các văn bản hướng dẫn tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025, mục đích của kỳ thi là:
– Đánh giá kết quả học tập của học sinh sau 12 năm học theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông.
– Lấy kết quả thi để xét công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông và làm căn cứ tuyển sinh đại học, cao đẳng.
– Góp phần đánh giá chất lượng giáo dục của địa phương và cả nước, làm cơ sở điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học trong nhà trường.
Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2025 có bắt buộc thi môn Ngữ văn không?
Theo quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo và hướng dẫn tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025, thí sinh dự thi phải thực hiện như sau:
– Thi 3 môn bắt buộc: Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ.
– Ngoài ra, thí sinh phải chọn một trong hai bài thi tổ hợp: Khoa học Tự nhiên (gồm các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học) hoặc Khoa học Xã hội (gồm các môn Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân – dành cho học sinh học chương trình giáo dục phổ thông).
Trong số các môn thi, Ngữ văn là một trong ba môn bắt buộc mà tất cả thí sinh đều phải dự thi, không phụ thuộc vào lựa chọn bài thi tổ hợp hay mục đích xét tuyển đại học.
Như vậy, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 bắt buộc thí sinh phải thi môn Ngữ văn, dù xét tốt nghiệp hay xét tuyển đại học, cao đẳng.
